توحید، روابط قوا، ثنویتها و موازنه ها

توحید، روابط قوا، ثنویتها و موازنه‌ها

برداشتی آزاد از منظومة فکری فلسفی ابوالحسن بنی صدر ـ بخش اول

نیما حق پور ـ مرداد 1393

 پیش‌گفتار

می‌توان گفت «ابوالحسن بنی صدر»[1] نامی آشنا برای ایرانیان امروز است که علی‌رغم این آشنایی، شناخت چندانی از صاحب این نام و اندیشه‌ها و آثار فکری او در میان مردمان جاری نیست، حتی در اذهان برخی، وی خیانتکار است و در نظر بعضی او خودشیفته است و مصداق بارز «کیش شخصیت» که خود قبل از انقلاب به رشته تحریر درآورده است.[2] باری این مجموعه مقالات در پی این نیست که به چرایی این عدم شناخت و یا به تعبیر دقیق‌تر «شناخت اشتباه» که عمدتاً ناشی از تحریف و سانسور تاریخ بعد از انقلاب است بپردازد، که دیگران بدان پرداخته و می‌پردازند.[3]

بنی صدر تاکنون آثار مکتوب متعددی را آفریده که حوزه‌های بسیاری را در بر می‌گیرد؛[4] اسلامی، تاریخی، سیاسی، فلسفی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، حقوقی، و ... اما آنچه در میان انبوه آثار و اظهار نظرهای او شایان توجه می‌باشد دستگاه و منظومه فکری فلسفی او است که تمامی زمینه‌های مذکور را به صورت منسجم و یکپارچه پوشش داده و زمینة تجزیه و تحلیل مسائل گوناگون آنها را فرآهم می‌آورد و برای حل معضلات و مشکلات آنها پاسخگو می‌باشد و راه‌کار ارائه می‌دهد. از این رو می‌توان گفت دستگاه و منظومه فکری فلسفی وی تبیین جهان بینی توحیدی است، چرا که با یک روش و رویکرد فکری فلسفی می‌تواند در مورد کلیات تمامی حوزه‌های مذکور اظهار نظر کند و دچار ناکارآمدی نشود.

اما رجوع به آثار و آراء وی اکثر مخاطبان را با اصطلاحاتی نامأنوس و غریب نظیر؛ موازنة منفی یا عدمی، موازنه مثبت یا وجودی، تنویت تک محوری، ثنویت دومحوری، روابط قوا، بیان قدرت، بیان استقلال و آزادی، حقوق ذاتی، عقل آزاد، مدار باز و مدار بسته، و... به صورت مکرر مواجه می‌نماید که مطالعه و فهم را با دشواریهای بسیار روبرو ساخته و اقبال مخاطبان را کاهش می‌دهد. در ضمن اصطلاحاتی که مفهوم آنها در منظر بنی صدر از آنچه رایج است متفاوت بوده و مخاطب را به اشتباه می‌اندازد، نظیر؛ توحید، معاد، نبوت، امامت، آزادی، انقلاب، قدرت، زور، نیرو، توانایی و ... نگارنده این سطور را بر آن داشته که در این سلسله مقالات کوشش نماید گوهر منظومه فکری فلسفی وی را با تبیین و تشریح مبانی آن و توضیح مفاهیم و اصطلاحات متعلق به آن درخشان‌تر نماید و با بیانی روشن‌تر تسهیل فهم آثار و آراء وی را فرآهم آورد تا گسترة وسیع‌تری از مردمان را بتواند مخاطب خود قرار دهد و راهنمایی باشد برای بهبود زیست بیمار ایشان.

لازم به ذکر است که صاحب این قلم مدعی نیست که آراء و آثار ابوالحسن بنی صدر فاقد هرگونه خطا است، بلکه دستگاه فکری فلسفی وی را توحیدی و مبتنی بر حق می‌داند و از آنجایی که توانایی فهم هر شارحی، شرح او بر متن را تحت تأثیر قرار می‌دهد، روش «برداشت آزاد» را برگزیده که بدفهمی وی به پای بنی‌صدر نوشته نشود. در ضمن چون این مقالات در پی ارائه بیانی بهتر و شیواتر از این دستگاه و منظومة فکری فلسفی می‌باشد، و همچنین سعی در غنی‌سازی آن نیز می‌نماید، قید «برداشت آزاد» در عنوان آنها به صواب نزدیکتر است. باشد که این کوشش مقبول درگاه احدیت افتد.

متن کامل مقاله :
http://nima-haghpoor.blogspot.nl/p/blog-page_88.html

لینک دانلود پی دی اف مقاله :

 https://drive.google.com/open?id=0B_p2TPFHSVTNVHpGZEpqR0Z0NlE&authuser=0